Zapraszamy na muzeum.krosno.pl oraz Facebook
 
Charakterystyka zbiorów

Krośnieńskie Muzeum do około  70. lat XX w. gromadziło wszelkie muzealia związane z różnymi rodzajami  oświetlenia, jakie występowały na przestrzeni wieków oraz z historią polskiego przemysłu naftowego, górniczego i rafineryjnego. Z chwilą gdy Muzeum- Skansen Przemysłu Naftowego w Bóbrce stało się odrębną jednostką organizacyjną skupiono się na nabywaniu obiektów związanych z historią oświetlenia, przede wszystkim oświetlenia naftowego. Opracowany w 1995 r. scenariusz nowej stałej ekspozycji  wykluczył eksponowanie dziejów  górnictwa naftowego, aby nie powielać wystawy ze Skansenu w Bóbrce. Znajdujące się na stanie Muzeum Okręgowego w Krośnie narzędzia górnicze  i modele szybów naftowych wymagały odpowiednich warunków magazynowania i fachowych zabiegów konserwatorskich. Ich realizacja nie była wówczas możliwa. W związku z tym podjęto decyzję  o przekazaniu  70 szt. eksponatów  do Muzeum – Skansenu Przemysłu Naftowego im. I. Łukasiewicza w Bóbrce.  Uczyniono to dn. 20.11.1996r. na podstawie decyzji Ministerstwa Kultury i Sztuki z dn. 10.04.1996 r. Wśród zgromadzonych w dziale zabytków dominują muzealia związane z oświetleniem naftowym. Trzonem zbioru są lampy naftowe (stołowe, stojące, przyścienne, wiszące, techniczne) i latarnie naftowe, powstałe w latach 1860-1920 w licznych wytwórniach światowych: austriackich, niemieckich, węgierskich, francuskich, angielskich, amerykańskich i polskich.  Krośnieńskie muzeum posiada najliczniejszą i najefektowniejszą kolekcję lamp naftowych w Polsce, a być może i w Europie. Wartość kolekcji polega na jej walorach artystycznych i historycznych. Zgromadzone zabytki reprezentują kolejne etapy rozwoju oświetlenia naftowego, od współczesnego modelu pierwszej lampy naftowej, po różnorodne obiekty służące do oświetlania wnętrz mieszkalnych, publicznych i przemysłowych. W zbiorach najpopularniejsza jest stołowa lampa naftowa, zwana też przenośną. Najbardziej efektowne są lampy powstałe w II. połowie XIX w. i na początku XX. w. Wyróżniają się rozmaitością kształtów i barw, materiałem, z których je wykonano i technikami zdobniczymi. Na szczególną uwagę  zasługują lampy salonowe i kolumnowe, zwieńczone szklanymi kloszami o kształcie tulipanowym, bezbarwnymi i barwnymi.

Drugie miejsce pod względem jakościowym i ilościowym zajmuje w kolekcji Muzeum  zbiór świeczników i latarń z okresu od XVII do XX w., używanych do osadzania świec .Do najstarszych należą kościelne lichtarze z kolcem, występujące przeważnie parami, wykonane z cyny, drewna, brązu i mosiądzu. Wśród nich wyglądem wyróżnia się cynowy świecznik z misowatą tulejką, powstały prawdopodobnie w XVII w. Zabytkami o dużej wartości artystycznej są drewniane lichtarze z XVIII i XIX w. Eksponatami wyróżniającymi się ze względu na bogactwo form i dekoracji są świeczniki stosowane do użytku domowego. Wykonane ze srebra i mosiądzu srebrzonego powstały w różnych ośrodkach złotniczych Austrii, Niemiec i Księstwa Warszawskiego (Warszawa). Oryginalnymi ze względu na kształt i przeznaczenie są judaika – chanuki i świeczniki szabasowe, używane przez Żydów podczas domowych uroczystości religijnych. Stanowią je przeważnie zabytki powstałe w  XIX w.,  mosiężne, platerowane i srebrne. Odrębną grupę stanowią lampy i latarnie o przeznaczeniu technicznym, w których do uzyskania światła stosowano: gaz świetlny lub ziemny,  benzynę, spirytus, acetylen. Służyły między innymi do oświetlania ulic, pomieszczeń fabrycznych, wyrobisk górniczych, sal szkolnych, pojazdów konnych i mechanicznych, peronów i wagonów kolejowych, kutrów rybackich.

Elektryczne oświetlenie, które zdominowało wszystkie dziedziny życia gospodarczego w XX w.  prezentowane jest poprzez różne lampy wiszące i stojące powstałe w 1. połowie XX w. w warszawskich zakładach. Ich kształty i konstrukcje są różnorodne, od salonowych wielopłomiennych żyrandoli po skromne wiszące lampy kuchenne.

Oprócz wyżej wymienionych, w zbiorach reprezentowane są inne rodzaje oświetlenia jak: łuczywo, oświetlenie  oliwne, olejne, gazowe, spirytusowe i benzynowe, acetylenowe, różne.Znajdujące się w dziale archiwalia dostarczają wiadomości o historii polskiego przemysłu naftowego, od początków jego istnienia po dzień dzisiejszy Stanowią je przeważnie fotografie i  korespondencja. Najstarszymi są fotografie związane z osobą Ignacego Łukasiewicza. Prawdziwą perełką jest album z 60 fotografiami z 1878 r. ofiarowany  Łukasiewiczowi wraz z medalem w 25. rocznicę zapalenia pierwszej lampy naftowej. Fotografie, wykonane w sepii opatrzone są dedykacjami i reklamowymi nadrukami lwowskich i krakowskich fotografów.

Niezwykle cenną jest także korespondencja z okresu  międzywojennego XX w. przekazana w darze  w 1982 roku przez rodzinę krośnianina Stanisława Dunikowskiego, który był zaprzysiężonym znawcą sądowym dla spraw górniczo-naftowych. Dostarcza nam ona informacji o terenach roponośnych na terenie Galicji zachodniej i zakładanych tam kopalniach. Zbiory archiwalne są  prezentowane  na różnych wystawach, jak również stanowią ilustracje w wielu publikacjach.

 
Muzeum lamp naftowych w Krośnie
Lampa naftowa © 1977 - 2019
 
 
 
.